Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları bölgesinde yer alan 200’ü aşkın akarsuda saptanan renk değişimi ve kimyasal bozulmanın, permafrost erimesiyle tetiklenen doğal asit kaya drenajından kaynaklandığı belirlendi. AGU Advances dergisinde yayımlanan araştırma, yer altı sularının derinlerdeki sülfürlü minerallerle reaksiyona girerek ağır metal ve sülfürik asit salımına yol açtığını ortaya koydu.
Eriyen Katmanlar ve Ağır Metal Salımı
Bilim insanlarının 2022-2024 periyodunda altı su havzasından topladığı numuneler, eriyen donmuş toprak katmanlarının derinlerdeki sülfürlü formasyonları oksijen ve suyla temas ettirdiğini gösterdi. Bu kimyasal etkileşim neticesinde oluşan sülfürik asit; demir, alüminyum, çinko, nikel, kadmiyum ve nadir toprak elementlerini serbest bırakıp su kaynaklarına taşıyor.
Saha analizlerinde, bozulmaya uğramamış yukarı havza sularında 8,3 seviyesinde ölçülen medyan pH değerinin, yamaç sızıntı alanlarında 3,2 seviyesine kadar gerilediği tespit edildi. Sızıntı sularındaki sülfat ve birleşik metal konsantrasyonlarının ise ana yataklardaki değerlerden binlerce kat yüksek olduğu kayıtlara geçti.
Ana Yatakların Tamponlama Kapasitesi ve Metal Taşınımı
Araştırma bulguları, ana nehirlerin yan kollardan gelen yoğun asit yüküne rağmen nötre yakın pH dengesini muhafaza ettiğini gösteriyor. Buna karşılık mevcut tamponlama mekanizması, kirletici metal ve sülfat bileşenlerinin akıntı istikametinde onlarca kilometre taşınmasını önleyemiyor.
Salmon Nehri’nin 103 kilometrelik güzergahında yapılan ölçümlerde, yan kolların karışımıyla sülfat derişimi litre başına 25 mg’dan 280 mg’a, nikel yoğunluğu ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrograma çıktı. Saptanan bu yüksek konsantrasyonların akarsu hattı boyunca etkisini koruduğu belirlendi.
2019-2020 Döneminde Yaşanan Kırılma
Agashashok ve Wulik nehir sistemlerinin uzun vadeli kayıtları, kimyasal parametrelerdeki sıçramanın 2019 ve 2020 senelerinde aniden zirveye ulaştığını gösterdi. Söz konusu dönemde Wulik Nehri’nde taşınan toplam çinko miktarında yüzde 770 seviyesine varan artış kaydedildi.
Bu yükselişin, 2018-2019 kışında kaydedilen yüksek sıcaklık ve yoğun kar örtüsüyle bağlantılı olduğu bildirildi. Kalın kar tabakasının kış soğuğunu yalıtarak donmayı engellediği, toprak erimesini derinleştirerek yer altı suyu hareketliliğini tetiklediği aktarıldı.
Takip eden 2021-2024 döneminde Wulik Nehri’ndeki çinko ve sülfat seviyelerinde yeniden düşüş saptanırken nehrin asit nötralizasyon kapasitesinde toparlanma izlendi. Bilim insanları bu gelişmeyi kesin mekanizması henüz netleşmeyen geçici bir iyileşme süreci olarak tanımladı.
Yorumlar kapalı.