İran’da üst mahkeme, Aralık 2024’te internet üzerinden başörtüsü takmadan konser veren 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ve sekiz kişilik ekibine yerel mahkemece verilen 74’er kırbaç cezasını duruşma yapmaksızın onaylayarak yürürlüğe koydu. Kararla birlikte sanatçı ve çalışma arkadaşlarına yönelik iki yıllık mesleki faaliyet ile yurt dışına çıkış yasakları da kesinleşti.
Konser Kaydının Ardından Başlatılan Yargı Süreci
Ahmadi, YouTube kanalında kolsuz kıyafetle sunduğu canlı müzik performansının geniş kitlelere ulaşıp milyonlarca kez izlenmesi üzerine adli takibata uğramıştı. Kadınların umuma açık alanlarda icra sergilemesini ve başörtüsüz bulunmasını engelleyen mevzuat çerçevesinde harekete geçen yargı makamları, yayının yasal ve kültürel kuralları çiğnediğini bildirdi.
Kum kentinde bulunan ceza mahkemesi, haziran ayı oturumunda Ahmadi ile yapım ve orkestra kadrosundaki sekiz şahsı müstehcen içerik yayarak kamu ahlakını bozmak gerekçesiyle mahkum etti. Hüküm kapsamında sanıklara 74 kırbaç cezasının yanında iki sene boyunca görsel-işitsel çalışma yürütmeme ve ülke dışına seyahat etmeme yaptırımları getirildi.
Hukukçuların İtirazı ve Emsal Karar Değerlendirmesi
Sanık avukatları, temyiz organının başvuruyu duruşma tertiplemeden geri çevirdiğini cuma günü kamuoyuna aktardı. Savunma makamından BBC’ye konuşan bir avukat şu değerlendirmede bulundu:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Hukukçu, mahkemenin izlediği usule ilişkin olarak sözlerini şöyle sürdürdü:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Sanat Dünyası ve İnsan Hakları Kuruluşlarının Tepkileri
Yargılamanın neticesi İran kamuoyunda ve dijital mecralarda geniş yankı buldu. Yurt dışında yaşayan sanatçı Googoosh, sosyal medya hesabı üzerinden karara ilişkin şu ifadeleri kaydetti:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Karara tepki gösteren müzisyen Hüseyin Alizadeh ise şu açıklamayı yaptı:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü kararı kınayarak resmi tutumunu şu sözlerle paylaştı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Ülkede benzer bir yaptırım Ocak 2024’te Kürt aktivist Roya Heshmati’ye uygulanmış, sosyal medyadaki başörtüsüz paylaşımı sebebiyle 74 kırbaç vurulmuştu. Hak örgütü Hengaw, Tahran savcılığında zorla başı örtülen Heshmati’nin vücudunun çeşitli bölgelerine cezanın infaz edildiğini duyurmuştu.
Ülkedeki Giyim Kuralları ve Toplumsal Gerilim
İran’da yürürlükteki mevzuat, buluğ çağını aşmış kadınların bol giysiler giymesini ve saçlarını örtmesini zorunlu tutuyor. 2022 senesinde 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin kıyafet denetimi sırasında gözaltına alınmasının ardından yaşamını yitirmesi, kitlesel sokak eylemlerine yol açmış ve güvenlik birimlerinin müdahalesinde yüzlerce yurttaş hayatını kaybetmişti.
Hadisenin ardından çok sayıda kadın örtünme kurallarını uygulamayı bırakırken idare organları gözaltı ve işletme mühürleme adımlarıyla karşılık veriyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ABD ve İsrail ile yaşanan çatışma ortamına işaret ederek yetkililerin şu sözlerini aktardı:
“şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
Söz konusu bölgesel savaş hali, şubat ayı bitiminde ekonomik kriz kaynaklı protestoların sert müdahalelerle bastırılması ve binlerce kişinin yaşamını yitirmesinin hemen sonrasında başlamıştı.
Yorumlar kapalı.